Soğuk Çekiş Aroması Nasıl Değerlendirilir
Aroma yoğunluğu ne anlama gelir
Yoğunluk, bir tütünün notalarının ne kadar güçlü hissedildiğini anlatan bir kavramdır; lezzet zenginliğiyle aynı şey değildir. Tadıma ateşlemeden girişmek doğru olur, çünkü çubuğun ham kokusu elinize bir referans noktası sağlar özellikle tadıma yeni başlayanların gözünden kaçan bir noktadır. Bu aşamada romeo y julieta tubos puro gibi tüple korunan bir kutu ile sivri uçlu tekli puro gibi tekli bir çubuk karşılaştırılabilir. Yakılmamış çubuğu çekerken damakta beliren tat ne kadar belirgin ise aroma gücü o ölçüde fazla demektir ve bu basit adım sonraki tüm yorumları daha sağlam bir zemine oturtur. Notu hemen yazmak iyi olur, çünkü bellek çabucak kaybolur. Her çubuğu birkaç kez koklamak yanılmayı azaltır çünkü gürültülü ortamlarda ince notalar kolayca kaçırılır. Yoğunluk tek başına iyilik ölçüsü değildir; sadece gücü gösterir. Bu yüzden ilk denemede sabırlı olmak ve ölçütleri baştan netleştirmek en doğru yol olur. Kriter belli olunca her puro aynı cetvelle değerlendirilir ve notlar birbirini destekler. Tadım sırasında telefon uzakta durursa dikkat artar.
Yakılış evrelerine göre aroma değişimi
Bir sigarillonun aroması yanış boyunca değişir; bu yüzden aroma gücünü tek seferde değerlendirmek yanıltıcıdır ayrıca baştan davranıp hüküm vermek kolay görülen bir hatadır. Başlangıç bölümde koku çoğunlukla yumuşak ama temiz başlar elbette bu sıralama her üründe aynen geçerli olmayabilir. Romeo julieta no. 3 tubos gibi tüplü ve kısa bir çubukta bu kısım kısa sürer çünkü asıl tat genellikle bu kısımda gizlidir. İkinci evrede yoğunluk çoğu zaman yükselir ama notalar koyulaşır hem de çoğu zaman ilk birkaç çekişten edinilen izlenim eksik kalır. Petit churchills gibi kalın çaplı bir vitolada bu yükseliş daha yavaş gelir nitekim bu yüzden sakin ilerlemek fayda getirir. Son bölümde ısı arttığından acımsı notalar öne çıkabilir nitekim ısınmış tütün kendi karakterini ancak orta kısımda ortaya koyar. Üç evre için ayrı bir not yazmak daha adil sonuç sağlar. Bölümlerin geçişi çoğu zaman net değildir, o nedenle kabaca üçe bölmek yeterlidir. Geçişleri yakalamak adına nefes sıklığını sabit tutmak gerekir. Çok sık çekmek ısıyı artırır hem de tadı çarpıtır.
Yoğunluğa puan vermenin pratik yolu
Yoğunluğu puanlamak kişisel yorumu daha okunur kılar mutlaka aynı ışık ile sakin bir ortam tercih edilmelidir. Bir ile beş arası uzanan bir skala çoğu tadımcı için yeterlidir bu da değerlendirmeleri insandan insana daha tutarlı yapar. Bir hafif notayı, 5 de damakta baskın duran güçlü notayı gösterir bu sayede dikkat bölünmez ve not doğruluğu artar. Petit julietas neye benzer gibi ince ve kısa bir çubuk çoğunlukla düşük puanlarda yer alır hem de ileride okunduğunda neyi düşündüğünüz kolayca hatırlanır. Petit julietas 25'lik benzeri aynı boydaki bir kutu de tatlı tonları yüzünden benzer bir puan alabilir yoksa aynı ürün iki ayrı not çıkarabilir. Notu vermeden önce birkaç nefes almak gerekir öte yandan yarım puanlar yazmak gereksiz bir karmaşa yaratır. Ölçeği her seferinde aynı tutmak karşılaştırmayı mümkün kılar. Skalanın orta noktası genellikle kullanılan değerdir, çünkü ılımlı çubuklar çoğunluğu oluşturur. Uç noktalardaki notlar yalnızca istisnai hâllerde kullanılmalıdır. Bu sayede not defteri ayırt edici kalır.
Çap ve duman serinliğinin aroma yoğunluğuna etkisi
Çap, dumanın sıcaklığını ve yoğunluğunu belirgin biçimde etkiler bu yüzden kül çizgisinin düzgün gitmesini da izlemek gerekir. Dar çaplı bir çubuk hızla ısınır, bu yüzden keskin tonlar çabuk belirir nitekim ince çubuklarda ısı artışı çok daha çabuktur. Tadımda petit royales gibi ince ve kısa bir çubukta bu etkiyi hemen gözlemlersiniz yanma temposu de tadı hemen değiştiren bir etkendir. Kalın gövdelerde duman daha serin akar ve notalar sonradan açılır hem de bu hız tadın algılanma süresini daraltır. Baldan yana yumuşak puro benzeri bal ve badem tonlu bir kutu bu farkı iyi örnekler kül oluşumu düzensizse yorum kısmına yazılmalıdır. Yavaş yanış tadı daha okunur kılar fakat şiddetini azaltmaz aksine kalın çubukta ısı daha uzun bir süreye dağılır. Dolayısıyla çapı kayıtlara eklemek gerekir. Değişik çaplarda iki ürünü aynı oturumda denerken önce inceyi ardından geniş çaplıyı içmek iyi olur. Böylece yoğun aroma ince olanın izlenimini gölgelemez. Aradaki bekleme zamanı yaklaşık otuz dakika tutulmalıdır.
Retrohale ve damak izlenimi nasıl okunur
Aroma iki kanaldan gelir: dildeki his ve burnun duyduğu aroma oysa ikisi karşılıklı tamamlar ama aynı şey değildir. Gücü doğru ölçmek için ikisini ayrı kaydetmek iyi olur bu ayrım başta önemsiz gelse de sonuçları oldukça etkiler. Dumanı ağızdan verirken burundan yavaşça bırakmak burun geçişi yöntemidir mesela ılık bir soluk aromayı daha geniş gösterir. Short churchills tadım notları gibi kremsi bir robusto bu yöntemle koku katmanını net verir üstelik nezle halindeyken denenen değerlendirmeler güvenilir olmaz. Short sports tadım notları benzeri ince bir çubuk ise kuru tonu daha hızlı bırakır hızlı bir çekiş de narin notaları örter. Güç dilde düşük ama koku tarafında yüksek olabilir benzer biçimde çok sıcak bir öğünden sonra duyarlılık körelir. Bu iki notu karşılaştırmak aydınlatıcıdır; Bu iki notu ayrı yazmak kafa karışıklığını önler. Acemi kişiler açısından önce burundan gelen ipuçlarına odaklanmak işi basitleştirir. Zamanla damak tarafı da detay vermeye başlar. Farklı kokuları isimlendirmeyi alışkanlık yapmak hafızayı keskinleştirir.
Su ve kahve ile aroma algısı
Ağız yorulduğunda aroma gücü olduğundan düşük algılanır ayrıca yemek aralarında deneme yapıyorsanız bu önlem iyice önem kazanır. Dolayısıyla her çubuktan önce ılık bir yudum su almak yararlı olur bu küçük özen aroma gücünün olduğu gibi görmenizi sağlar. Romeo y julieta wide churchills gibi geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu deneniyorsa sade soda daha uygundur zira yorgun bir ağız en belirgin notayı dahi soluk gösterir. Şekersiz kahve kakao tonlarını güçlendirir, şekerli içecek ise onları gölgeler üstelik buzlu sıvılar dili uyuşturur ve tat hissini düşürür. Puritos serisi neye benzer benzeri ince ve beşli bir pakette kuru tütün karakteri suyla daha net anlaşılır bu yüzden temizlik aşaması atlanmamalıdır. Eşlikçiyi her tadımda aynı seçmek kıyası bozmaz gerçekten tatlı sıvıdan sonra keskin notalar olduğundan sert görünür. Yemekten hemen sonra değerlendirme denemek doğru olmaz. Su ve kahve dışında sade çay da düşünülebilir; asıl mesele içeceğin sade olmasıdır. Damak temizlendikten ardından iki üç dakika ara vermek faydalıdır. Hızlıca başlanan değerlendirme çoğunlukla eksik kalır.
Küçük çubuklarda aroma nasıl okunur
Sigarillo formatında içim kısa olduğundan aroma dalgalanması daha dar bir alanda kalır ayrıca başlangıç notu bu boylarda çabucak kaybolabilir. Bu yüzden ilk çekişler ve bitiş arasındaki oynamayı yakalamak özen ister bu sebeple küçük bir çubuk büyük boy bir ürüne oranla daha dikkatli incelenmelidir. Romeo julieta 20 club benzeri club kalınlığında bir çubuk ortadaki evreyi uzatır ve yoğunluğu gözlemeyi rahatlatır çünkü her çekişin payı daha büyüktür. 20 mini sigarillo nasıl içilir benzeri mini ölçü de kakao notasını çabucak gösterip sona erer çünkü geçiş uzun süre değil birkaç çekişte olup biter. Kısa çubuklarda iki çubuk tadmak tek denemeden daha güvenilir sonuç sunar bu sebeple düzenli ve eşit aralıklı nefes tercih edilir. Kutu aroması yakmadan önceki ilk izlenimi oluşturur dolayısıyla yazmayı yanış sürerken değil de hemen bitince denemek kolaylık sağlar. Bu izlenimi ayrı kaydetmek iyidir. Ölçü kısaldıkça tat ayrıntısı azalır, fakat yoğunluk hissi korunabilir. Bu nedenle küçük çubuk değerlendirmelerini büyük boy kayıtlarıyla birebir karşılaştırmamak gerekir. Ayrı bölüm kullanmak işe yarar.
Tekrarlı tadımla yoğunluk yargısını sağlamlaştırmak
Tek seferlik bir tadım yoğunluk hakkında güvenilir bir yargı vermez yani her tadım bir öncekinin üzerine inşa edilir. Ruh hali, ortam ve zaman algıyı etkiler bu alışkanlık üç dört tadımdan ardından gözle görülür katkı sağlar. Bu yüzden küçük bir not defteri tutmak işe yarar aksi takdirde benzer aromalar defalarca yeniden keşfedilir. San cristobal 20 aniversario gibi yıl dönümü sürümü bir puro iki ayrı günde tadıldığında kakao notası aynı kalıyor mu anlaşılır üstelik aynı çubuğa dönüp göz atmak ilerlemeyi görmenizi sağlar. Bastiones kutusu yoğunluğu nasıl benzeri koyu ve kalın gövdeli bir kutu de aroma notunun ne kadar sabit kaldığını gösterir bu durum boşa emeğe neden olur. Tarih, çubuk adı ile puan deftere girilmelidir gerçekten en eski kayıtlar ileride okunduğunda ilginç sapmalar barındırır. Puanlar birbirinden iki basamaktan fazla fark çıkıyorsa koşullar yeniden düşünülmelidir. Zamanla kendi ölçütünüz netleşir. Defterde kısa ifadeler ayrıntılı anlatımlardan daha kullanışlıdır. Mesela ikinci evre belirgin ahşap tonu gibi bir not tatmin edici olur. İleride bakıldığında anlaşılır kalmalıdır.
Yumuşak içim ile güçlü aroma arasındaki denge
Dolgunluk, dumanın ağızdaki ağırlığını tarif eder; aroma gücü de tatların şiddetidir zira bu iki ölçüt aynı yönde ilerleme etmek zorunda olmaz. Bu iki kavram sıklıkla birbirinin yerine anılır, oysa ayrı ölçülür bu ikisini ayrı düşünmek sonuçta daha dürüst bir yorum doğurur. Küçük boy yumuşak puro benzeri küçük boy, yumuşak bir puro ince dokulu olup sedir tonunu belirgin verebilir mesela sert bir içim sönük bir tatla birleşebilir. San cristobal la cabaña puro benzeri dengeli bir kutu de orta gövdeyle sedir tonunu yüksek taşır üstelik ağır bir içim notasız da kalabilir. Yani yumuşak dumanlı bir puro güçlü lezzet verebilir tersi durum de geçerlidir. Bunu ayırt etmek için iki puan tutmak yeterlidir bu sebeple tek ifadeyle yoğun demek yerine ikisini ayrı değerlendirmek önerilir. Dolgunluğa bakıp yoğunluğu hesaplamak yanlış sonuç verir. Birbirine yakın dolgunlukta iki ürün içinde yoğunluk ayrımı aramak hassas bir iştir. Bu becerinin ilerlemesi sabır ve düzenli kayıt almayı ister. Nihayetinde en güvenilir kriter kişisel damak zevkiniz kalır.
Ortam, nem ve sıcaklığın aroma algısına etkisi
Oda, aroma algısını en az tütün kadar şekillendirir demek ki en sağlam değerlendirme koşulları sabitlemekle başlar. Fazla kuru bir havada tütün hızlı yanar böylece keskin notalar öne geçer bu nedenle ortam koşullarını de deftere geçirmek akıllıca olur. Çok nemli havada ise çekiş ağırlaşır ve aroma bastırılır ısı de tütünün ısınma hızını etkileyen ayrı bir değişkendir. Tadımda la prado gibi ahşap kutulu bir purosunu tadarken kutunun tuttuğu nemi hesaba katmak yararlıdır aksi halde farklı günlerde ortaya çıkan puan farkı çubuktan sanılabilir. Magnífico onlu kutu nasıl içilir benzeri orta gövdeli onlu bir kutu aynı koşullarda denenirse fark daha doğru görülür tadım günü seçerken bu etkeni hesaba katın. Havalandırma odadaki yabancı kokuları azaltır, yoğun koku de koku duyusunu şaşırtır hâlbuki asıl etken sıklıkla ortamdaki hava ya da esinti olur. Değerlendirmeyi her seferinde aynı odada yapmak en güvenilir yöntemdir. Havasız bir ortamda koku yoğunlaşırsa sonraki çubuğun aroması hatalı okunabilir. Pencere aralığı bırakmak çoğu zaman yeterlidir. Hava akımı çok sertse yanış yapısı bozulur.